|
چكيده:
ميليون ها سال پيش همراه با نابودي گروهي گياهان و جانوان و
کناره گيري درياها، اکوسيستم هاي جديدي به نام باتلاق شکل
گرفتند. باتلاق ها محل دفن و تجزيه اجساد گياهي و جانوري به
کمک ميكروارگانيسم هايي بود كه درلايه لايه باتلاق، متابوليسم
هوازي يا بي هوازي دارند.
اين باكتري ها با شرايطي چون مقدار آب،PH
شوري ، خاك، درجه ي حرارت و حتي آب و هواي محيطي باتلاق
سازگار شده اند.
از اين بين مي توان به باكتري هاي متانوژن از سويه آركي باكتري
ها اشاره داشت كه توليد گاز متان
درباتلاق
توسط آنها صورت مي گيرد . جهت بررسي چگونگي تشکيل باتلاق و
مطالعه ساختار هاي زنده و غير زنده آن مدل باتلاق شبيه سازي شد.
مقدمه : شواهد
نشان مي دهد، شروع پيدايش باتلاق بين دو انقراض بزرگ گروهي،
يعني حدود 320 ميليون سال پيش بوده است.
بقاياي جانوري و گياهي بر روي بستري از گل قرار گرفته و اين
بستر اولين لايه باتلاق را تشكيل داد. آرام آرام و با قرار گرفتن
اجساد جديد و همچنين رسوبات ناشي از بارندگي، فضاي باتلاق ها
گسترش يافت و لايه هاي جديدي به آن اضافه شد.
لايه
هايي که هر کدام تاريخي از دوران هاي پيشين زمين شناسي را در دل
خود نهفته داشته است. هميشه گرانش و چگونگي به درون کشيدن باتلاق
سؤال برانگيز بوده است،
اما هدف اين پژوهش بيشتر
شناخت لايه هاي يك باتلاق و عوامل موثر در تشکيل آن، با ايجاد
شرايط اكولوژيك و طبيعي در يك باتلاق مصنوعي و پرورش فلور طبيعي
باتلاق هاي واقعي بوده است . دست يابي به گاز متان مي توانست
تأييدي براي صحت وجود ميكرواورگانيسم هاي مرسوم يك باتلاق باشد .
موادد و روش ها :
براي ساخت مدل باتلاق به
ترکيبات آلي و همچنين ميکروارگانيسم هاي بي هوازي نياز بوده است.
اين ترکيبات براي مطالعه و مشاهده بهتر در يك آكواريوم شيشه اي
به عنوان جايگاه آماده سازي باتلاق قرار داده شدند.
لايه
هاي تشكيل دهنده مدل از خاك ، سلولز گوارش نيافته ، فضولات
حيوانات اهلي، قارچ ،جلبك ،آب ( فاضلاب، آب شيرين و گلاب)
تشکيل شده است. فاضلاب ها محل مناسبي براي رشد و تکثير
ميکروارگانيسم هاي بي هوازي بوده اند. همچنين قارچ هايي که
معمولاً در سطح باتلاق ها ديده مي شوند پرورش داده شده و بر سطح
باتلاق رشد داده شدند. با اين که اين بررسي در زمستان انجام
گرفت، اما تلاش بر اين بود که شرايط دمايي محيط به صورت بهينه و
گرم باشد. بررسي ها و انجام امور پژوهشي به صورت روزانه در طول
مدت 5 ماه در دفتر كار پروژه ثبت شده است.
نتايج : در مدت
آماده سازي باتلاق، ميکرو ارگانيسم هاي باتلاق به صورت پي در پي
مورد مشاهده قرار مي گرفتند تا از رشد انواع ميکرو ارگانيسم هاي
باکتريايي و تک سلولي اطمينان حاصل شود. مشاهدات تکثير مداوم
باکتري ها و آغازيان باتلاق را تأييد مي کرد. با افزايش نسبي اين
موجودات ميکروسکوپي و افزايس متابوليسم آنها حباب هايي در سطح
مدل مشاهده شد که مي توانست محتوي گاز متان باشد. اين گمان با
آتش زدن حباب ها تأييد شد.
PH
محيط باتلاق نيز تحت تأثير رشد ميكرو ارگانيسم ها قرار داشت.
متابوليسم باکتري ها موجب تغيير
PH
محيط و به دنبال آن تغيير رنگ لايه هاي باتلاق مي شود، به طوري
كه مي توان افق هاي باتلاق را به خوبي ديد و تشكيل هوموس اسيدي
را اثبات كرد .
بحث و پيشنهاد:
رشد فلور ميكروبي، ايجاد هوموس اسيدي،
بوي متصاعد شده از باتلاق و شعله ور شدن گاز درون حباب هاي سطحي
در تاريخ 26/12/85 نشان از تکميل پروژه مي داد.
اين
مدل از نظر گرانشي ،گاز متان و فلور ميكروبي با نمونه هاي
واقعي موجود تفاوتي زيادي نداشت. همچنين فرايند فرو بردن اجسام
به درون مشابه با نمونه هاي موجود در جهان بوده است.
با وجود چنين شرايطي به نظر مي رسد که مي توان از رشد و پرورش
چنين ميکرو ارگانيسم هايي در شرايط مشابه باتلاق گاز متان تهيه
کرد.
براي
مثال فضولات دامداري ها مي تواند به عنوان منبع توليد گاز متان
مورد بهره برداري قرار گيرد. همچنين با بررسي بيشتر مي توان اميد
داشت که اين طرح بتواند راهگشاي تبديل بيابان ها به زمين هاي
قابل کشت باشد.
منابع:
1-
جغرافياي خاك ها : تأليف پرويز كردواني : دكتر محمد باي بوردي .
انتشارات دانشگاه تهران . چاپ اول
2-
خاك تشكيل وطبقه بندي ، تأليف دكتر ابراهيم كوهستاني . انتشارات
دانشگاه تهران . چاپ سوم .
3-
ميكرو بيولوژي عمومي : تأليف دكتر فريدون ملك زاده – دكتر منوچهر
شهامت . انتشارات دانشگاه تهران . چاپ دوم . 1383 .
4-
ميكروب شناسي پزشكي جاوتز : تأليف جرج فردريك بروكس ، جانت باتل
،استيون مورس . با ترجمه دكتر محمد كريم رحيمي ، عميد اطهري و
همكاران – تهران : پاییز 1384. ويرايش بيست و دوم چاپ دوم . ّ
5-
زيست شناسي پيش دانشگاهي . چاپ پنجم – 1385 . مؤلفان : محمدكرام
الديني ، بهروز شاهسون بهبودي ، وحيد نيك نام ، الهه علوي و
سيّد علي آل محمد .
بازگشت به صفحه فهرست مقالات علمی |
