|
مقدمه:
بيش از بيست سال است که درباره "اچ. آی. وی" و "ايدز" هشدار داده می شود. ايدز
تا به حال جان ميليون ها انسان را گرفته است و در سرتاسر جهان هر ساله ميليون
ها انسان به ويروس "HIV"
آلوده می شوند. تاکنون هيچ راهی برای درمان قطعی آن پيدا نشده است. داروهای در
دسترس هم،
تنها
فاصله
زماني
آلودگی به ويروس تا
بروز علائم
به بيماری را طولانی تر می کنند. بسياری از مردم درباره
ايدز
چيزهايی می دانند، اما متاسفانه کسانی هم هستند که ابتدايی ترين آگاهی
را
درباره
هويت واقعي "HIV"
ندارند. برخلاف پندارهای اوليه و اطلاعات نادرستی که در ايران و کشورهای منطقه
وجود داشت،
همه بيماری ايدز را مختص همجنس بازان مرد و کشورهای پيشرفته می دانستند. ايدزدر
هر قشری ازجمله در بين بيماران خونی، معتادان، جنين مادران
مبتلا
و همينطور زن وشوهرمشاهده شده و قابل سرايت است. "ايدز" بيمار خود را انتخاب
نمی کند. عدم آگاهی، درک و توجه مردم و به خصوص جوانان به راههای انتقال ويروس
ايدز، شانس
بيشتري براي
ورود به بدن اشخاص و سرايت آن را به جامعه می دهد. هيچ تفاوتی هم ندارد که اين
اشخاص به کدام قشر تعلق دارند. ايدز يک بيماری است، گناه نيست. راه های پيشگيری
و سرايت آن را ياد گرفته وبدانيم چگونه خود را از آلوده شدن به
اين
ويروس حفاظت کنيم و در صورت برخورد با اشخاص مبتلا با آنان مانند يک بيمار،
نه "گناهکار" رفتار کنيم و بدانيم برخورد صحيح با آنان چگونه بايد
باشد.
بيماری ايدز نوعی بيماري كشنده است كه در حال حاضر به يك مشكل جهانی
مبدل
شده و عامل بيماری نوعی ويروس است كه مبدا اوليه آن كاملا مشخص نيست. ويروس
ايدز قدرت آلوده كنندگی و سرايت
پذيری بالايی دارد و به نام ويروس نقص
ايمني
انسانی (HIV)
ناميده می شود. زيرا موجبات ضعف دستگاه دفاعی و ايمنی بدن انسان را فراهم
میآورد،
بطوری كه بدن نمیتواند در مقابل هر بيماری هرچند ضعيف،
از خود مقاومت نشان دهد. مراحل فعاليت ويروس ايدز در بدن انسان چيست؟ ويروس در
بدن انسان مراحل مختلفی را طی میكند كه يكی از آنها دوره فعاليت پنهان است.
در اين مرحله ويروس در حال رشد و تكثير است و پس از آن كه شرايط از هر نظر
آماده شد حملات خود را شروع میكند و سبب نابودی سلولهای دفاعی و مرگ انسان
میشود.
HIV
چيست؟
HIV
يک ويروس است. ويروس موجود زنده بسيار کوچکی است که فقط
در داخل سلول زنده
می تواند تکثير كند
و منتشر شود. اما نمی تواند به
تنهايی
به زندگي خود ادامه دهد. ويروس
برای زندگی و تکثير به بدن
يک ميزبان نياز دارد. زمانی که ويروس به
بدن شخصی راه پيدا کرد،
شروع به تکثير يا به عبارت ديگر شروع به شبيه سازی و از خودش درسلول های بدن
اين شخص می کند. يک ويروس می تواند سلول هايی
را
که داخل آن جای گرفته و از آن تغذيه می کند
،
معيوب کرده و به آنها
آسيب برساند. اين يکی از راه هايی است که بدن را آلوده کرده و بيماری را بوجود
می آورد. سيستم
دفاعی بدن مجموعه ای از سلول ها است که در بدن شما با ويروس ها و عفونت ها
مقابله می کند. در انسان، سيستم دفاعی بدن معمولا ويروس ها را به سرعت يافته و
از بين مي برد.
اشخاص آلوده،
HIV
را از شخص ديگری که پِيش از اين آلوده شده است دريافت می کنند،
و در صورت آلوده شدن،
همينطور می توانند آلودگی به ويروس را به شخص ديگر انتقال دهند. در واقع اين
راهی است که
HIV
شيوع پيدا کرده و منتشر می شود.
HIV
مخفف "ويروس نقص ايمنی انسان" است. در دنيا آن را با نام "Human
Immuno-deficiency Virus"
می شناسند. به کسانی که آلوده به
HIV
شده اند،
HIV positive
،
+HIV’
و می گويند.
چرا
HIV
خطرناک است؟
اگر سيستم دفاعی بدن به ويروس حمله کرده و آن را می کشد، پس چرا
HIV
يک مشکل است؟
ويروس های مختلف به قسمت های متفاوت بدن حمله می کنند. بعضی ها ممکن است به
پوست، ديگری به شش ها و يا قسمت های ديگر حمله کنند. سرماخوردگی های عمومی هم
به وسيله يک ويروس ايجاد می شوند. چيزی که ويروس
HIV
را چنين خطرناک می سازد،
اين است که مستقيماً سيستم دفاعی بدن را هدف قرار داده و به آن حمله می کند.
جايی که معمولاً بدن را از شر ويروس ها رها می کند. اين ويروس
به طور مشخص
به نوع
خاصي
از سلول های سيستم دفاعی بدن حمله می کند که بدون آنها
مبارزه با سيستم دفاعی بدن برای ويروس بسيار راحت است و
HIV
می تواند
بدون درد سر
در تمام بدن منتشر شود. اين فرايند قابل رويت نيست وهيچ
راهی وجود ندارد تا بتوانيم با مشاهده اشخاص تشخيص بدهيم که شخصی آلوده به
ويروس
HIV
است. تنها يک نوع تست خون،
آن هم حدود سه ماه بعد از وارد شدن اولين ويروس به بدن می تواند وجود آن را در
خون آشکار کند. ممکن است شخصی که آلوده به ويروس
HIV
شده است، تا سال های سال کاملاً سالم به نظر رسد و خود را در سلامت کامل احساس
کند. ممکن است که حتی
اطلاعي از آلودگي خود
به ويروس
نداشته باشد.
هنگامی که سيستم دفاعی بدن تقليل يافت و ضعيف شد
، مبتلايان
بطورشديد و روزافزونی نسبت به بيماری ها آسيب پذير می شوند. بيماری هايی که
معمولاً در شرايط طبيعی بسيار ساده درمان می شوند.
ايدز چيست؟
نام بیماری ايدز(AIDS
=
Acquired Immuno Deficiency Syndrome)
به معنی نقص ایمنی اکتسابی است.
يک سيستم
دفاعی
زيان ديده
و
معيوب
نه
تنها به
وسيله
ويروس
HIV،
که
در
مرحله اول به
آن
حمله ور شده
آسيب
ديده است
،
بلکه همچنين
با
عفونت های
ديگر مورد
حمله قرارمی گيرد.
اين سيستم
دفاعی
آسيب
ديده،
ديگر
برای
مقابله
با
ويروس هايی
که
حتي
تا پيش ازاين مزاحمتی
برايش نداشتند
را
ندارد.
ویروس
HIV
دفاع
بدن
را
روز
به
روز
كاهش
میدهد
،
تا
حدی
كه
هر
میكروبی
حتی
میكروبهای بسیار ضعیف هم فرصت پیدا میكنند كه
فرد مبتلا
را بشدت بیمار كنند. همچنان که زمان می گذرد، شخصی که به ويروس
HIV
آلوده شده است، نسبت به قبل بيشتر و بيشتر به بيماری مبتلا می شود.
معمولاً چندين سال بعد از آلودگی و ورود ويروس به بدن، آن ها مبتلا به
بيماري
های خاص ناشناخته
و عجيب متعددی می شوند. اين مرحله ای است که
می
گويند
فرد
به ايدز مبتلا شده است.
در اين دوره كه فرد
به بيماری های وخيم
و
خطرناک جدی دچار می شود،
تعداد سلول های دفاعی در بدن
او كمتر از ميزان طبيعي در افراد سالم است.
در کشور های مختلف تفاوت های اندکی در تعريف اين مرحله وجود دارد که چه زمانی
يک شخص
را
آلوده به ويروس
HIV
ويا
شخص را مبتلا به بيماری ايدز بنامند.
ايدز
(
Acquired Immune Deficiency Syndrome
) يک حالت به شدت وخيم است ودر اين مرحله
بدن دفاع بسيار
ضعيفی در برابر هر نوعی
از عفونت و بيماری را دارد.
داستان ظهور بيماري
ايدز
در سال 1981 هشت مورد وخيم از ابتلا به بيماری "کاپوسی سارکوما"، يکی از انواع
خوش خيم تر سرطان که معمولاً در ميان افراد سالمند شايع است، در ميان مردان هم
جنس گرای نيويورک گزارش شد. تقريبا همزمان با اين موارد، شمار مبتلايان به يک
عفونت ريوی نادر در کاليفرنيا و نيويورک بالا رفت. با اين که در آن زمان عامل
شيوع ناگهانی اين دو بيماری مشخص نشده بود، اما معمولا از اين دو واقعه پزشکی
به عنوان آغاز ايدز ياد می کنند. در طی يک سال اين بيماری بدون نام، گسترش
زيادی داشت تا سرانجام در 1982 آن را ايدز (Aquired
Immune Deficiency Syndrome)
ناميدند. به مرور بيماران هموفيل و معتادان تزريقی با علائمی مشابه ايدز به
پزشک مراجعه می کردند.
همزمان با ظهور ايدز در آمريکا، در آن سوی اقيانوس آتلانتيک پزشکان در فقيرترين
قاره جهان آفريقا، متوجه شيوع يک پديده جديد بهداشتی شدند. اين بيماری که در
زبان محلی "اسليم" (SLIM)
- مرگ در اثر تحليل تدريجی بدن - نام گرفته بود، در آفريقا به معضلی عميق تبديل
می شد. در وهله اول پزشکان دليلی نمی ديدند که ايدز، بيماری شايع در ميان همجنس
گرايان آمريکای ثروتمند، را با اسليم مرتبط بدانند. اما تحقيقات بعدی و شيوع
علائمی مشابه در ميان زنان و دگرجنس گراها نشان داد که هر دوی اين بيماری ها
يکی بوده و همان ايدز است.
در سال 1984 يک گروه محقق آمريکايی به رياست "رابرت گالو" اعلام کرد که آنها
عامل بيماری ايدز را کشف کرده اند، يعنی همان ويروسی که ما آن را حالا
HIV
می خوانيم. البته اين ادعا با اعتراض "لوک مونتنير" و گروه محققان فرانسوی او،
که ماه ها قبل اين ويروس را شناسايی کرده بودند، روبرو شد.
منشا ويروس
HIV
بر اساس آخرين تحقيقات در زمينه مشخصات ژنتيکی
HIV
، اين ويروس از ترکيب دو ويروس مختلف در شامپانزه به وجود آمده است. اين ويروس
ها از نوع ويروس "SIV"
(Simian
Immunodeficiency
Virus)
هستند که در ميمون ايجاد بيماری می کند. اين تحقيقات نظريه ای رايج را که می
گويد ايدز در طی يک قرن گذشته در جنگلهای غرب آفريقا ظهور کرده است، تاييد می
کند. براساس اين نظريه ويروس عامل ايدز ابتدا از طريق يکی از زيرگونه های
شامپانزه در آفريقا به انسان سرايت کرده است.
نامعلوم بودن زمان ظهور اولين نمونه
مطالعات ژنتيکی به طور مشخص نشان داده است که
HIV
يکی از نمونه های جهشی
SIV
است که در ميمون، شامپانزه، گوريل و امثال آن در آفريقا يافت می شود.
SIV
در گذشته ای نه چندان دور وارد بدن انسان شد و پس از جهش ژنتيکی به
HIV
تبديل شد. به احتمال قريب به يقيين ناحيه گينه بيسائو در غرب
آفريقا مکانی است که اين نقل و انتقال در آن صورت گرفته است. بسياری از
دانشمندان بر اين باورند که انتقال ويروس بيش از يک بار روی داده است چون نمونه
های گوناگونی از اين ويروس، در انسان باعث بروز ايدز می شود. اما تعيين زمان
دقيق انتقال از حيوان به انسان مشکل است.
نکته قابل توجهی که در تحقيقات مشخص شد اين بود که در قرن نوزدهم هيچ يک از
ميليون ها آفريقايی که به زور به بردگی کشيده و به کشورهای خارجی منتقل شدند به
اين ويروس آلوده نبودند.
بنابراين ايدز بايد پس از سال 1860 بروز کرده باشد.
ويروسHIV
اولين بار در سال 1959 در نمونه خون يک مرد از کشور کنگو رديابی شد. هر چند
نخستين نمونه از ايدز در آمريکا در سال 1981 گزارش شد، اما بر اساس شواهد اولين
قربانی ايدز در اين کشور به سال 1969 باز می گردد. در آن سال يک جوان سياه پوست
در شهر "سنت لوئی" آمريکا در اثر ابتلا به ايدز درگذشت.
همچنين گمان می رود که افزايش شمار سفرهای بين المللی، پس از دهه 1960 ، به
گسترش ويروسHIV
کمک کرده است. مطالعه ژنتيکی بر روی ويروس
SIV،
که به درک بهتر انتقال آن از گونه ميمون ها به انسان کمک کرد، توسط گروهی از
دانشمندان بين المللی انجام گرفت و در نشريه علمی "ساينس" چاپ شد. اين گروه
مدعی است که دو ويروس مختلف از دو نوع ميمون در شامپانزه ترکيب شده و ويروس اس
آی وی را به وجود آورده است.
رد نظريه سرايت
HIV
از واکسن فلج اطفال به انسان
دانشمندان ادعاي سرايت ويروس عامل ايدز از طريق يک واکسن فلج اطفال، از
شامپانزه به انسان را ، رد کرده اند. برخی پژوهشگران می گويند احتمالا ويروسHIV
در جريان آزمايشاتی که برای توليد واکسن انجام گرفت، از حيوانات به انسان منتقل
شده است. آنها می گويند ممکن است استفاده از بافت های آلوده در شامپانزه، واکسن
را آلوده کرده باشد. با اين حال، تحقيقاتی که در نشست کارشناسان ايدز در انجمن
سلطنتی لندن عرضه شد نشان داد در واکسن مذکور
DNA
شامپانزه ديده نشده است.
آقای هوپر در کتاب خود ادعا کرده بود که در اواخر دهه 1950 برای توليد نخستين
نمونه ها از واکسن خوراکی فلج اطفال، 400 شامپانزه را شکار کرده بودند. وی بر
اين باور است که برخی از دانشمندانان برای توليد واکسن از اندام کليه شامپانزه
آلوده به ويروس "SIV"،
استفاده کردند. معلوم شده است که محل 28 پروژه توليد واکسن با اولين موارد
آلودگی به ويروس اچ آی وی ارتباط نزديک داشته است.
از زمان آلودگی به ويروس تا مبتلا شدن به بيماری ايدز چه مدت طول می کشد؟
بدون درمان دارويی،ايدز
معمولاً در يک دوره
که ممکن است به طور متوسط گاه تا ١٠ سال هم به درازا بکشد، بدون علامت
است
و تازه بعد از این مدت علائم
آن ظاهر گشته
و بيماري
پيشرفت
مي
کند. این فاصله زمانی آلودگی تا بيماری،
ازفردی به فرد دیگر متفاوت است و به عوامل زیادی از جمله وضعیت سلامتی فرد و
عادات بهداشتی وی ارتباط دارد. اين ميانگين
با ميزان رعايت بهداشت فردي ارتابط مستقيم دارد.
در كشورهاي
فقير،
کسانی که توانايی تهيه تغذيه کافی
و بهداشت را
ندارند ممکن است که
بروز علائم
پيشرفت
بيماري
سريعتر باشد. داروهای درمانی
HIV
تنها می توانند زمان بين آلودگی به ويروس تا
بروز علائم
ايدز را طولانی تر کنند. پزشکان معمولاً سعی می کنند تا قبل از زمانی که
بيماری نمايان شود،
به شخص شانس عمرطولاني
تري را
بدهند.
علائم بيماری چگونه ظاهر می شود؟
با کاهش قدرت سيستم دفاعی به مرور زمان بدن آماده ابتلا به عفونتها و سرطانهايی
می شود که به طور معمول در مردم عادی ديده نمی شوند ، اين بيماريها بصورت
بيماريهاي ريوی ، اسهالهاي شديد و مزمن ، تبهای طولانی ، کاهش وزن ، اختلالات
شخصيتی ، بيماريهاي مغزی وپوستی خود را نشان مي دهند که درنهايت منجر به مرگ
فرد مبتلا خواهد شد.
◄
علائم اصلی ایدز:
•
كاهش وزن بیشتر از 10 درصد.
•
اسهال مزمن بیشتر از یك ماه.
•
تبهای متناوب یا ثابت بیش از یك ماه.
◄
علائم فرعی:
•
سرفه پایدار به مدت بیش از یك ماه.
•
عفونت پوستی منتشر همراه با خارش.
•
تبخالهای عود كننده.
•
برفك دهانی.
•
عفونت تبخالی مزمن پیشرونده و منتشر.
•
بزرگ شدن عمومی غدد لنفی آلودگی به ویروس ایدز دلیل ابتلا به بیماری ایدز نیست
ولی
سرانجام تقریباً بطوراجتناب ناپذیری به بیماری ایدز منتهی می شود.
یكی از اولین راه های شناخت یك بیماری، شناخت علائم و مراحل مختلف سیر بیماری
است. با این شناسایی می توان از گسترش و توسعه بیماری در مراحل اولیه جلوگیری
نمود.
علائم آلودگی بیماری ایدز بسیار پیچیده است و دارای مراحلي
است كه الزاماً
همه آنها در افراد آلوده مشاهده نمی شود. این مراحل عبارتند از:
◄
مرحله اول
،
عفونت حاد:
در اغلب موارد در صورتی كه تعداد كافی ویروس ایدز وارد بدن فردی شود ، بعد از
چند هفته علائمی نظیر تب ، گلودرد،بزرگی غدد لنفاوی، درد مفاصل و عضلات ، سر
درد، ضعف و بی حالی، بی اشتهایی ، تهوع و استفراغ، كاهش وزن، اسهال و گاهی دانه
های جلدی و یا تظاهرات عصبی ظاهر میگردد. این علائم اختصاصی نبوده و شباهت
كاملی با نشانه های بسیاری ازبیماریهای دیگر دارد. چون خود بخود ظرف یك تا دو
هفته بهبودی حاصل میگردد ، كمتر اتفاق می افتد كه بیماری دراین دوره تشخیص داده
شود. بعلاوه از هنگام ورود ویروس ایدز تا مثبت شدن نتیجه آزمایشگاهی كه نشانگر
آلودگی فرد است حدود 2 تا 12 هفته و گاهی تا16 ماه طول می كشد. در این فاصله
زمانی ، فرد، آلوده بوده و ممكن است سایرین را آلوده كند.
◄
مرحله دوم،
بدون علامت:
پس از بهبودی خود بخودی مرحله حاد، بیمار وارد مرحله بدون علامت می شود كه بر
حسب نوع ویروس آلوده كننده از10تا 17 سال طول می كشد. در این مدت شخص آلوده
هیچگونه علامتی از بیماری را بروز نمی دهد و به ظاهر كاملاً سالم است ولی برای
دیگران آلوده كننده می باشد. این مرحله نزد كودكان كوتاهتر است و در این مرحله
شخص دیگران را مبتلا می كند. در این دوره آزمایش خون مثبت است. كنترل انتشار
ویروس در این مرحله مشكل می باشد.
◄
مرحله سوم بزرگی منتشر و پایدار غدد لنفاوی:
دراین مرحله غدد لنفاوی بزرگ شده و به شكل قرینه و بدون درد،
در بیش از دو نقطه بدن بجز ناحیه كشاله ران ظاهر می شوند
و
حداقل 3
ماه باقی می مانند.
◄
مرحله چهارم،
مرحله قبل از ایدز و حالات وابسته به ایدز:
قبل از بروز نهایی
بيماري
، عوارضی
ظاهر می شود كه به آن علائم ایدز می گویند و عبارتند از:
•
كاهش وزن بیشتر از10درصد وزن سابق.
•
اسهال به مدت بیشتر از یك ماه.
•
تب به مدت بیشتر از یك ماه.
•
عرق شبانه.
•
خستگی، بی حالی و ضعف.
این علائم را مقدمه استقرار كامل ایدز كه پایان طیف بیماری می باشد ، به حساب
می آورند. در برخی موارد، بی قراری، بی اشتهایی، دل درد
و
سردرد وجود دارد و تغییرات عصبی منجر به از دست دادن حافظه و آسیب اعصاب محیطی
می شود. این علائم معمولاً متناوب است ولی كاهش وزن در اكثر بیماران وجود دارد
و پیشرونده هم می باشد. بسیاری از بیماران در این مرحله دچار ضایعات پوستی،
مخاطی و ضایعات دائم و یا عود كننده دهانی
و یا ناحیه تناسلی به علت ویروسهای مختلف می شوند.
◄
مرحله پنجم،
ایدز:
مرحله نهایی آلودگی
، بروز علائم ايدز است.
در این مرحله به علت كاهش شدید قدرت دفاعی بدن، شخص مستعد ابتلاء
به بسیاری
از
عفونت می شود كه علائم بسیار متنوعی دارند و درنهایت بیمار را از پای در می
آورند.
در اين مرحله ممكن است انواعي از سرطانها نيز دامنگير فرد مبتلا شوند.
ویروس
HIV
از چه راه هایی سرایت می کند. ادامه....
بازگشت به صفحه فهرست مقالات علمی
|
